Ses jagluiperds is suksesvol van Suid-Afrika na Zambië verskuif in ’n poging om hierdie bedreigde spesie in die Groter Luangwa-ekostelsel te hervestig.
Die terugkeer van jagluiperds na die Groter Luangwa-ekostelsel ná meer as 30 jaar is die gevolg van meer as ’n dekade se beplanning en internasionale samewerking onder leiding van Zambië se Departement van Nasionale Parke en Wildlewe (DNPW). Die inisiatief word ondersteun deur ’n koalisie van bewaringsorganisasies, waaronder die Endangered Wildlife Trust, African Range-Wide Cheetah Conservation Initiative, Zoological Society of London, North Luangwa Conservation Programme, Frankfurt Zoological Society, Zambian Carnivore Programme en Conservation South Luangwa, met befondsing van die Howard G. Buffett Foundation.
Die jagluiperd (Acinonyx jubatus) was eens wyd verspreid oor groot dele van Afrika en suidwestelike Asië, maar het die afgelope eeu ’n dramatiese inkrimping in sy verspreidingsgebied beleef. Vandag kom die spesie slegs in ’n fraksie van sy historiese gebied voor, met die meeste oorblywende bevolkings in oostelike en suidelike Afrika.
Die internasionale jagluiperdgetalle word op ongeveer 6 500 volwasse individue geskat, met bevolkings wat steeds afneem. Die spesie word as kwesbaar (vulnerable) op die IUCN Rooilys van Bedreigde Spesies geklassifiseer weens sy relatief klein bevolking en voortdurende druk op habitat en prooi-beskikbaarheid. Oor die afgelope 15 jaar het die getalle met ongeveer 37% afgeneem.
Suidelike Afrika bly een van die jagluiperd se belangrikste bastions, met die spesie se verspreiding wat strek van Angola en Mosambiek tot Suid-Afrika en Malawi. Selfs binne hierdie streek ondervind bevolkings egter voortdurende afnames. In Suid-Afrika kom die meeste oorblywende wilde jagluiperds binne ’n netwerk van omheinde reservate voor wat gesamentlik onder ’n metapopulasie-bestuursbenadering funksioneer. Hierdie stelsel verseker genetiese en demografiese stabiliteit oor individuele reservate heen. Sedert die stigting in 2012 van die jagluiperd-metapopulasie deur die Endangered Wildlife Trust (EWT) in samewerking met grondeienaars en provinsiale en nasionale regering, het dit een van die min groeiende jagluiperd-bevolkings geword met ’n gemiddelde jaarlikse groeikoers van 8,8%. Hierdie groei het dit moontlik gemaak om individue by te dra tot strategiese herinvoerprojekte, soos die een in Zambië, om die spesie se verspreidingsgebied en algehele getalle uit te brei.
Die ses jagluiperds, drie mannetjies en drie wyfies, is versigtig gekies met inagneming van bloedverwantskap en demografiese faktore, deur die EWT uit private reservate in Suid-Afrika. Bydraende reservate sluit in Thanda Private Game Reserve, Manyoni Game Reserve, Nkomazi Game Reserve en Dinokeng Game Reserve. Die jagluiperds is aanvanklik na die WildlifeVets.com se aanhoudingsgeriewe naby Mbombela verskuif vir kwarantyn, voordat hulle na die vrylatingsgebied in ’n afgeleë suidelike sektor van die Noord-Luangwa Nasionale Park in Zambië gevlieg is.
Ná ’n aanvanklike aanpassingsperiode in bomas sal die jagluiperds volgens ’n tweefasebenadering vrygelaat word. Sommige diere sal in ’n 2 000 hektaar- roofdierveilige gebied ingeplaas word om reukmerke en vestiging aan te moedig, terwyl ander direk in die groter ekostelsel vrygelaat sal word. Hierdie diere sal aangevul word deur ’n verdere ses jagluiperds wat later vanjaar verwag word.
Al ses jagluiperds is toegerus met satelliet-halsbande en sal deurlopend gemonitor word deur opgeleide spanne van die Zambian Carnivore Programme, saam met veeartse en internasionale spesialiste. Moniteringswerk sal bewegingspatrone, gedrag en ekologiese interaksies op ’n deurlopende basis volg.
Lees meer berigte in dié uitgawe van Nuusweek –https://www.pretoriafm.co.za/wp-content/uploads/2026/07/NUUSWEEK-Uitgawe-76-24-Jul-2026.pdf
