Wie gaan die Afrikaanse burgeroorlog teen homself wen?

Deur on

Nuuskommentaar: 23 Februarie

Deur: Herman Toerien

 Elke taal het woorde wat van ‘n ander taal oorgeneem is om leemtes in daardie taal te vul, en word leenwoorde genoem. Soms het daardie taal egter ‘n heel geskikte woord uit sy eie, maar dié word selde gehoor of gesien, en ‘n woord uit ‘n ander taal word eerder  ingespan. Elke Saterdag vries my bloed as ek die omtoeper van die boeremark naby ons hoor, en hy bv in Afrikaans vertel van die heerlike “strawberries” wat by ‘n sekere stalletjie te koop is. En so bestaan blatjang nie eens nie…om van die stalletjies se adresse nie eens te praat nie …die adres is nr. 15 Bessie Straat. En min van die stalletjies se uithangborde bevat nie minstens een spelfout nie, gewoonlik as iets wat een woord moet wees, twee woorde gespel word nie. Dis kort broeke, mans truie, groente mandjie…

“Nee hartjie,” beduie ‘n jong vrou wie se boepie doer staan, “ons gaan nie ‘n ooievaarstee hê nie. Dit word al lankal ‘n bybie sjauwer  genoem.” En hoeveel sjous  (dis nou vertonings of optredes) word nie “verban” omdat dit bietjie rof is nie? Maar hoe de ongeluk kry jou ‘n vertoning verban? Of bedoel die spreker nie dalk “verbied” nie. Want die Engelse woord “ban” beteken nie verban nie. Die Engels vir “verban” is immers “exile” of “banish.” Om iemand te “ban” beteken hy word geskors of uitgeskop.

‘n Algeryn word ‘n Algeriër en word nou waarrempel  erken! Dis seker net ‘n kwessie van tyd voor die Australiërs Australianers word, en die Argentynse mier ‘n Argentiniese mier sal wees.

Afrikaans is natuurlik ook nie die enigste tal wat teenspoed kry nie. Waar kom die Amerikaners bv aan die gebruik van woorde soos papaja, terwyl soveel Afrikanssprekendes van pawpaws praat, en die4 Amerikaner  selfs die woord spanspek inspan? Die geheim is dikwels in die geskiedenis geleë toe New York nog ‘n Nederlandse kolonie, New Amsterdam was. Die Engselse kolonies rondom het heel dikwels handel met die Nederlanders gebryf en dan is die Rijksdaalders ingespan. In Engels is dit later na Ricks Dollers omskep, en die dollar word vandag feitlik wêreldwyd gebruik.

Die groot ironie is dat die Amerikaners die gebruik van getalle opgekoffie het. Ons Afrikaanse verwysing van die woord “biljoen” beteken kom oorspronklik in Latyn twee maal ‘n miljoen uit die Latynse woord “bi” wat “twee” beteken, maw twee keer ‘n miljoen. So gebruik ons nou “triljoen” reg, maar die Amerikners gebruik nou die “tri” asof dit “bi” beteken. Die Amerikaners gebruik dit nou as dieselfde as wat “miljard” wat die grootste deel van die wêreld, Afrikaans ingesluit, gebruik. Engels het die Amerikaanse gebruik oorgeneem.   Die Duitsers, Nederlanders, die Skandinawiese land, Franse, Spnjaarde, sommige Slawiese en oosterse tale gebruik ook die regte benamings. Die ironie is dat Latyn self, volgens Google-vertaal, die Amerikanse gebruik inspan. Ook Fries volgens Groogle-vertaal maak glo soos die Yanks. Onder die Amerikaanse woorde van Nederlandse herkoms tel ook aardvark en aardwolf, terwyl  Afrikaans  erdvarke gebruik.  ‘n Eienaardige verwarring is die woord om tipiese politici ghatflies te noem. Die Afrikaans hiervoor is perdevlieg, en as ‘n mens dink aan waar ‘n mens gewoonlik ‘n perdevlieg aantref, dan is dit heel verstaanbaar hoe die Amrikaners aan “ghatflies” kom.

En soos die Suid-Afrikaanse politici darem droogmaak sal dit seker nie lank duur nie voor ons ook na hulle as “ghatflies” begin verwys nie. Maar dié keer sal dit ‘n aanwins vir Afrikaans wees, nie die sabotasie daarvan nie. 


Current track

Title

Artist