MEDIESE GESPREK – 2024

Deur on

Mediese gesprekke deur geregistreerde medici en kundiges

Mense ongeag hulle agtergrond, ras, kultuur of geloof het die reg tot basiese, goeie gesondheidsorg. Maar om ‘n gesonde leefstyl te handhaaf strek egter soveel verder as gratis gesondheidsorg.
 
Leefstylkeuses soos jou dieet, oefening en enige vorm van verslawing speel ‘n belangrike rol om mense gesond te hou. Volgens die Stellenbosch Bestuurskool is sterftes in Suid-Afrika weens nie-oordraagbare siektes, soos diabetes, kardiovaskulêre siektes en kanker aan die toeneem.
 
Om opnuut die fokus te plaas op ‘n gesonde leefstyl vind Wêreldgesondheidsdag jaarliks op 7 April plaas. Ons gesels met prof Renata Schoeman, die hoof van gesondheidsleierskap aan die Stellenbosch Bestuurskool.
Die wêreld het op 21 Maart die kollig gewerp op downsindroom. Volgens navorsing is downsindroom die algemeenste genetiese oorsaak van intellektuele agterstand in Suid-Afrika. Die sindroom kom dus relatief algemeen in Suid-Afrika voor.
 
Vir meer besonderhede sluit ons by dr. Engela Honey aan. Sy is ’n senior lektrise by die departement biochemie, genetika en mikrobiologie by die Universiteit van Pretoria en ‘n senior spesialis in pediatrie met die fokus op kinders met genetiese defekte.
Die wêreld het op 21 Maart die kollig gewerp op downsindroom. Volgens navorsing is downsindroom die algemeenste genetiese oorsaak van intellektuele agterstand in Suid-Afrika. Die sindroom kom dus relatief algemeen in Suid-Afrika voor.
Vir meer besonderhede sluit ons by dr. Engela Honey aan. Sy is ’n senior lektrise by die departement biochemie, genetika en mikrobiologie by die Universiteit van Pretoria en ‘n senior spesialis in pediatrie met die fokus op kinders met genetiese defekte.
Maart is Breinbeseringsbewustheidsmaand… en vanjaar word daar gefokus op slagoffers van breinbeserings, aangesien miljoene mense regoor die wêreld jaarliks ’n opdraandestryd moet deurmaak om ná só ’n besering weer op die been te kom.

Ons gesels vandag in ons Mediese Gesprek met Mariska Bienedell, spraakterapeut van Rita Henn & Vennote by Rehab@Muelmed.

Slegs 20% van alle lande, verplig maatskappye se werkgewers om elke dag ‘n tyd opsy te sit vir sy vroulike werknemers wat borsvoed of melk moet pomp. Dit is ook die enigste lande ter wêreld waar maatskappye verplig word om ‘n vaste vertrek of spasie te hê vir dié doeleinde.

Dit volgens data deur die Wêreldgesondheidsorganisasie. Volgens die WGO word minder as helfde van alle babas onder die ouderdom van ses maande, wêreldwyd eksklusief geborsvoed. ‘n Dieetkundige verbonde aan die departement van mensvoeding by die Universiteit van Pretoria, Natascha Olivier sluit by ons aan.
Vanjaar is Seldsame Siektedag op 29 Februarie gevier, die skaarsste dag op die kalender.
Daar is regoor die wêreld sowat 400 miljoen mense wat met seldsame siektes saamleef, 100 miljoen is in Afrika en in Suid-Afrika word sowat een uit elke 15 mense deur seldsame siektes geraak.
 
Ons gesels vandag in ons Mediese Gesprek met die genetikus, professor Shahida Moosa, wat aan die hoof staan van die Navorsingsgroep vir Seldsame Siekte-genomika aan die Universiteit Stellenbosch.
Wêreldwyd is tienerswangerskappe – dus meisies tussen 15- en 19 jaar oud – besig om stadig maar seker af te neem. Maar in Suid-Afrika, vind die teenoorgestelde plaas en neem dit toe.
Rolspelers by die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Psigiaters (SASOP) het vroeër vandeesmaand tydens swangerskapbewusmakingsmaand die klem geplaas op tienermeisies se geestesgesondheid sou hulle swanger raak.
Op Kersdag in 2023 is 1-duisend-7-honderd-en-agt geboortes landwyd aangemeld. 1-honderd-45 van die geboortes was aan tienermoeders, gevolg deur 1-honderd-en-90 geboortes op Nuwejaarsdag waarvan twee meisies 14 jaar oud was.
Twee uit drie adolessente wat met pulmonale tuberkulose – TB – gediagnoseer is, ervaar long-abnormaliteite selfs nadat hulle die behandeling vir hierdie siekte suksesvol voltooi het.
Dit is een van die bevindinge in ‘n nuwe studie deur navorsers van die Universiteit Stellenbosch, wat onlangs in die mediese joernaal, The Lancet se reeks, eClinicalMedicine gepubliseer is. Dit is die eerste studie wat longfunksie in adolessente met TB omvattend geassesseer het tydens én na voltooiing van anti-TB-behandeling.
Ek sluit nou telefonies aan by die studieleier verbonde aan die US se Desmond Tutu TB Sentrum, dr Marieke van der Zalm.
Jou vel is jou grootste orgaan. Waarom het ons hierdie orgaan wat so eie aan elkeen van ons is? Die antwoord is eenvoudig: Om ons teen hitte, die son, lig, beserings en infeksies te beskerm.
Jou vel maak sowat 15 persent van jou algehele liggaamsgewig uit, jou vel huisves 17 kilometer se bloedvate en… jy verloor sowat 30-duisend velselletjies per minuut.
Jou vel is die dunste op jou ooglede en in ons hittige weer het jy al seker gewonder hoeveel jy sweet? Wel, op ’n warm dag stel die vel maklik elf liter se sweet vry.
Is dit nie ongelooflik nie?! Maar dit is ook waarom dit uiters belangrik is om jou vel op te pas.
Vandag gesels ons met dr. Melani Parkin van Dr. Mel Aesthetics in Pretoria oor alles vel.
Daar is tans ‘n wêreldwye tekort aan medikasie vir aandagafleibare hiperaktiwiteits-sindroom, of ADHD.
Volgens die Hoof van Gesondheidsleierskap aan die Stellenbosch Bestuurskool, prof Renata Schoeman kan die tekort toegeskryf word aan ‘n toename in die vraag na hierdie medikasie, asook probleme met die vervaardiging daarvan.
Volgens Schoeman probeer gesondheidspesialiste hulle bes om die medikasie te bekom, maar meen die tekort is buite beheer. Ek sluit nou telefonies aan by prof Renata Schoeman.
Suid-Afrika verwag weer ’n uitbreking van die RS-virus tydens die 2024-seisoen wat in Februarie begin en in Junie eindig.
Vir hoërisiko-kinders is RSV nie net ’n verkoue nie, dit kan lewensgevaarlik wees.
Dié asemhalingsvirus kom algemeen voor, is hoogs aansteeklik en veroorsaak infeksie in die longe en asemhalingskanaal.
Vir besonderhede sluit ons by dr. Susan Annandale, ’n pediater met ’n privaat praktyk in Vredenburg aan die Weskus, aan.
Vroeër die maand was dit internasionale Braille-dag, met die tema wat gefokus het op bemagtiging deur insluiting en diversiteit.
Die Verenigde Nasies skryf in ‘n artikel dat dit al om bekend is dat mense met gestremdhede, wêreldwyd soms beperkte toegang het tot onderandere gesondheidsorg, onderrig, en indiensneming.
Dieselfde kan ook gesê word van Braille wat nie vrylik beskikbaar is vir die blindes nie. Braille is ‘n alfabet wat gemaak word uit knoppies, sodat blinde persone dit kan voel en dus kan lees. Máár is braille-leesstof vir almal toeganklik?
Ek sluit nou telefonies aan by die visie-president van BlindSA, Christo de Klerk.
Dis ’n nuwe jaar… en hoeveel van ons stel nie vir onsself voornemens om gesonder te eet, ’n kilogram of drie af te skud of fikser te word nie?
Is die ingesteldheid: ’n Nuwe jaar, ’n nuwe jy ’n feit of ’n mite…?
Vandag gesels ons met Carla Gerryts, dieetkundige by Petri Fourie-dieetkundiges wat ook betrokke is by die Evexia-dagpsigiatriese hospitaal in Menlyn, Pretoria in die eerste Mediese Gesprek van 2024.

Current track

Title

Artist