BYBELSE ARGEOLOGIE – 2024

Deur on

Bybelse Argeologie: Ds Neels van Tonder vertel weekliks van argeologiese skatte…Vir navrae stuur ‘n e-pos na: nvtonder@vodamail.co.za

DAARDIE SKRIKWEKKENDE LAASTE DAG OP MASADA
Die beleg van Masada toe sowat 967 Selote wat teen die Romeinse Ryk gerebelleer het op die berg vasgekeer is, word steeds beskou as een van die tragieste insidente in die geskiedenis van die wêreld. Volgens Josefus en ander historiese rekords is die Romeinse soldate, toe hulle tot op die plato kon deurbreek, met ’n doodse stilte begroet. Hulle het ’n geveg en weerstand verwag, maar is toe met afgryse begroet. Al die Selote is dood. Hulle het hulleself in ’n massamoord om die lewe gebring om te voorkom dat hulle vir die res van hulle lewe slawe vir die Romeine word.
DIE VERBOD IN DIE NASARET-DEKREET
In die Louvre word marmertablet bewaar wat bekend is as die Nasaret-dekreet. In opdrag van die Romeinse keiser is bepaal dat enigiemand wat betrap word dat hy ’n graf óf grafsteen skend, met die dood gestraf sal word. Dié dekreet herinner onmiddellik aan die vertelling van Mattheus hoe die leierpriesters en familiehoofde saamgesweer het om aan die soldate omkoopgeld te betaal sodat hulle die gerug sou versprei dat Jesus se dissipels in die nag gekom en sy liggaam gesteel het, terwyl hulle geslaap het (Matt. 28:13).
JOSEF VAN ARIMATEA SE GRAF WAARIN JESUS NEERGELÊ IS
Baie is al geskryf oor die graf waarin Jesus neergelê is. Hoe die graf gelyk het, en waar die graf presies geleë was, is nie seker nie. Die inligting wat in die evangelies verstrek word, bied te min gegewens om die presiese plek te bepaal waar die graf geleë was. Oor die afgelope eeu is drie grafte al in Jerusalem as die graf van Josef van Arimatea voorgehou waar Jesus se liggaam in neergelê is. Dié drie grafte is ongelukkig só verwarrend dat ’n verwronge beeld van hoe die graf gelyk het waarin Jesus neergelê is, die wêreld ingestuur is
JOSEF VAN ARIMATEA
Die evangelies vertel dat Josef van Arimatea vir Pilatus gevra het om die liggaam van Jesus te mag kry om Hom te gaan begrawe (Joh. 19:38). Hy het Jesus se liggaam daarna in skoon linne toegedraai en in ’n nuwe graf wat hy eintlik vir homself laat uitkap het, gaan neerlê (Matt. 27:57, 59). Josef van Arimatea se naam kom slegs vier keer in die Nuwe Testament voor (Matt. 27:57-61, Mark. 15:42-47, Luk. 23:50-54 en Joh. 19:38-42). Wanneer vroeë kerktradisies en middeleeuse legendes nagegaan word, kan letterlik boeke vol geskryf word van wat oor hom beskikbaar is.
DIE PRAETORIUM WAAR JESUS VERHOOR IS
Argeoloë maak daarop aanspraak dat hulle nou die plek opgespoor het waar Jesus voor Pontius Pilatus verhoor is voordat Hy gekruisig is. Die plek was bekend as die praetorium en is onder ’n tronk gekry wat in die negentiende eeu daaroor gebou is. Die uitgrawings wat op die perseel gedoen is, het tot verrassende ontdekkings gelei wat die lae van Jerusalem se ontwikkeling tot soveel as 2 700 jaar terug in die verlede afgeskilfer het
DIE STELE VAN SARGON II EN JESAJA WAT KAAL LOOP
Normaalweg help argeologie om inhoud van die Bybel beter te verstaan. Soms gebeur ook die teenoorgestelde en help verhale in die Bybel weer om die geskiedenis beter te begryp. Een so ’n geval is die vertelling van die profeet Jesaja wat vir drie jaar lank kaal geloop het (Jes. 20:2, 4). Die teks vertel van ’n geskiedenis waarvan die historiese annale eintlik min kennis dra en kon inhoud uit die Bybel help om die prentjie duideliker in te kleur.
DIE MERER-DAGBOEK OOR DIE BOU VAN DIE GISAPIRAMIDE
Hoe die piramides in Egipte gebou is, fassineer mense al vir duisende jare lank. By Wadi al-Jarf is nou papirusdokumente ontdek wat tussen stene vasgedruk is en daar gelaat is. Die inhoud van hierdie papiri beskik oor baie waardevolle inligting oor die bou van die piramide van Gisa. Daarin word die daaglikse roetine van die bouwerk beskryf, asook die skofte wat die werkers gewerk het, hulle loontariewe en kos wat hulle geëet het.
DIE ONDERGRONDSE GESKIEDENIS VAN JERUSALEM
Onder Jerusalem en diep in die heuwels van Judea is ’n hele netwerk van tonnels, nou gate en kamers wat in die rotswande uitgekap is. Hierdie ondergrondse gange en kamers is baie duidelik om ’n rede daar uitgekap en vorm deel van ’n ou vervloë geskiedenis. Tydens vyandige bedreigings het die Jode daar gaan skuil. Onder Jerusalem sélf is weer ’n rituele bad (mikveh) gevind wat slegs deur ryk en gesiene mense gebruik kon word
WAT IS BO-AAN DIE PIRAMIDES GESKRYF?
’n Hangvlieër wat in 2023 oor die piramide van Gisa gevlieg het, het met asemrowende foto’s van die kruin van die piramide teruggekeer. Die foto’s wys duidelik dat op die kruin van die piramide inskripsies in hiërogliewe skrif geskryf is. Tot in 2010 kon mense nog teen die piramide uitklim, totdat ’n jong klimmer in 2010 tot bo by die kruin geklim het, maar toe met vrees vir die duiselingwekkende hoogte oorval is en hy geweier het om af te klim. Hy moes toe met ’n helikopter van die piramide afgehaal word
DIE BERG WAAR JESUS SY SALIGSPREKINGE GELEWER HET
Die Berg waar Jesus sy bergrede en saligsprekinge gelewer het, word deur kerke aangedui as die Eremosberg aan die noordwestelike kant van die See van Galilea. Die eerste vermeerdering van brood het daar plaasgevind toe Jesus met vyf brode en twee visse meer as 5 000 mense kos gegee het. Jesus se vierde verskyning aan sy dissipels ná sy opstanding het daar naby plaasgevind. Flavius Josefus het in die omgewing daarvan van sy perd afgeval en sy gewrig beseer. Die eerste verwysing na dié plek as die Berg waar Jesus sy bergrede gelewer het, is in ’n brief van ene Egeria in 381 n.C. gemaak
JAKOB SE FONTEIN, WAAR JESUS VIR WATER GEVRA HET
Die Fontein van Jakob, waar Jesus vir ’n Samaritaanse vrou gevra het om vir Hom water te skep, is een van die belangrike gedenkwaardige plekke in die Bybellande. Die put is in Sigem geleë en het ’n lang geskiedenis. God het daar aan Abram die beloofde land belowe. In 384 n.C. is ’n kerk oor die put gebou. Tot vandag toe word pelgrims onder in die kelder van die kerk, waar die put staan, met water uit die put gedoop.
CHRISTUS OP MUNTSTUKKE GEMUNT
’n Ou Bisantynse muntstuk met ’n uitbeelding van Christus daarop is in die berge in die suide van Noorweë gevind. Die munt beeld Christus met die evangelies oor Jesus aan die een kant en twee broers wat keisers geword het op die agterkant. Die oudste muntstuk wat met die beeld van Christus daarop gemunt is, dateer uit 450 n.C. Dan was daar natuurlik ook die keiser wie se neus afgesny is omdat hy toegelaat het dat die beeld van Zeus in die tempel van Olimpia as model vir Christus se beeld gebruik is
DIE STEMPEL VAN KONING JEROBEAM II IS EG BEVIND
’n Kleistempel wat by ’n bedoeïenestalletjie gekoop is, blyk nou ’n egte artefak te wees wat uit die koninklike hof van Jerobeam II kom. Die motief op die stempel vertoon die beeld van ’n brullende leeu wat trots met sy stert in die lug staan. Daarby verskyn ‘’n inskripsie in Oudhebreeus wat lees: (Behoort) aan Sjema, dienskneg van Jerobeam. Hierdie is ’n uiters waardevolle ontdekking uit die tyd van koning Jerobeam II van Israel.
DIE PRYS VAN OORLOG OP ARGEOLOGIESE ARTEFAKTE
Met die voortslepende oorlog tussen Israel en Hamas is ook reeds 104 argeologiese terreine onherstelbaar verwoes. Dit sluit ’n aantal Bybelse plekke en ou Bisantynse kerke in. Een van die kerke uit die Bisantynse era wat feitlik verwoes is, is die Kerk van Sint Porfirius, ’n kerk in die Grieks Ortodokse Patriargale-tradisie van Jerusalem. Dié kerk dateer uit die vyfde eeu en is die derde oudste kerk in die wêreld.
DIE VROEË KERK OOR JESUS EN EPIFANIE
Die twaalfde dag ná Kersdag word tradisioneel as Epifanie gevier. In die westerse kerke op 6 Januarie, en in die oosterse kerke op 19 Januarie. Met Epifanie word die aandag gewoonlik aan drie temas gewy: (1) Die ster van Betlehem, (2) die wyse manne uit die ooste, en (3) die geskenke wat hulle vir Jesus gebring het. Die verhaal wat met Epifanie vertel word, het ’n pragtige storielyn, maar wat ongelukkig in baie gevalle misverstaan word. Baie mense raak meegevoer deur die storie van wyse manne uit die Ooste wat ’n ster gevolg en vir Jesus geskenke gebring het. Die boodskap wat Mattheus wou tuisbring lê baie dieper.

Lees verder

Current track

Title

Artist